Elektrik motorları uzun ömürlüdür ama bir şeyler ters gittiğinde genellikle önceden haber verir. Belirtileri erken fark etmek, küçük bir rulman değişimiyle kapanacak işin pahalı bir sarıma dönüşmesini önler.
1. Motor dönmüyor, sadece uğulduyor
Tek fazlı motorlarda en sık sebep kondansatör arızasıdır. Üç fazlı motorlarda ise bir fazın gelmemesi (faz kaybı) motoru uğuldatır. Bu durumda motoru uzun süre enerjili bırakmayın; sargı kısa sürede ısınıp yanabilir.
2. Motor aşırı ısınıyor
Gövdeye elinizi koyamıyorsanız ciddi bir ısınma vardır. Sebep; aşırı yük, tıkalı fan ya da soğutma kanatları, düşük gerilim, yanlış bağlantı (yıldız/üçgen karışıklığı) ya da başlamış bir sargı arızası olabilir.
3. Şalteri ya da termiği attırıyor
Motor çalışır çalışmaz koruma açıyorsa sargıda kısa devre ya da gövdeye kaçak olabilir. Bir süre çalışıp sonra atıyorsa aşırı akım çekiyordur: yükü, gerilimi ve rulmanları kontrol ettirin.
4. Ses ve titreşim
- Hırıltı, ıslık sesi: Genellikle rulman yorulmuştur.
- Vuruntu: Kaplin ayarı bozuk, mil eğik ya da pervane balanssız olabilir.
- Elektriksel uğultu: Faz dengesizliği ya da sargı arızası belirtisidir.
5. Yanık kokusu ve duman
Vernik yanma kokusu, sargının artık zarar gördüğünü gösterir. Motoru hemen durdurun. Büyük ihtimalle bobinaj gerekecektir.
6. Gövdeye elektrik kaçağı
Motora dokunurken çarpılma hissi ya da kaçak akım rölesinin atması, sargının gövdeye temas ettiğini gösterir. Bu durum can güvenliği açısından tehlikelidir; motoru kullanmayın.
Ustaya götürmeden önce not alın
Motor etiketindeki bilgiler (güç, devir, gerilim, akım), arızanın nasıl başladığı ve motorun hangi makinede çalıştığı ustanın işini çok kolaylaştırır. Etiketin fotoğrafını çekmek iyi bir başlangıçtır.
Sık sorulan sorular
Motor ısınması normal mi?
Çalışan bir motorun ılık, hatta sıcak olması normaldir. Elinizi birkaç saniye bile tutamayacağınız kadar ısınma, yanık kokusu ya da ısının giderek artması ise arıza belirtisidir.
Kondansatörü kendim değiştirebilir miyim?
Kondansatör, motor etiketindeki ya da eskisinin üzerindeki değerle (mikrofarad ve gerilim) aynı olmalıdır. Elektrik işlerinde deneyiminiz yoksa bir ustaya yaptırmanız daha güvenlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Elektrik işlerinde güvenliğiniz için ehil bir ustaya danışın.