Hidrofor, şebeke basıncının yetersiz kaldığı evlerde, apartmanlarda ve bahçelerde suyu basınçlı biçimde dağıtan sistemdir. Genel olarak bir pompa, basınçlı bir tank (genleşme tankı), basınç şalteri ve çek valften oluşur. Parçalar birbirine bağlı çalıştığı için bir tanesindeki sorun diğerlerini de etkiler. Aşağıda en sık görülen arızaları, olası nedenlerini ve ne zaman uzman çağırmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Sık devreye girip çıkma
Musluk açılmadığı hâlde pompanın birkaç saniyede bir çalışıp durması, hidrofor arızalarının en bilinenidir. Bu durum pompanın ömrünü ciddi biçimde kısaltır. Başlıca nedenler:
- Genleşme tankı ön basıncının düşmesi: Tankın içindeki hava yastığı (membran arkasındaki hava) azalmışsa tank su depolayamaz, pompa sürekli devreye girer. Ön basınç, tank sudan boşaltılıp basınçsız hâldeyken ölçülür ve gerekirse hava ile tamamlanır.
- Membranın yırtılması: Tankın hava valfinden su geliyorsa membran delinmiş demektir; tank genellikle değişir.
- Çek valfin sızdırması: Valf suyun geri dönmesine izin verirse hat boşalır, basınç düşer ve pompa tekrar çalışır.
- Tesisatta küçük kaçaklar: Damlayan musluk, rezervuar veya gizli boru kaçağı da aynı belirtiyi verebilir.
Basınç düşmesi ve zayıf su
Basınç yetersizliğinin sebepleri şunlar olabilir:
- Basınç şalterinin (presostat) ayarının kayması ya da kontaklarının aşınması,
- Emiş hattındaki hava girişi, tıkalı filtre veya tıkalı ön süzgeç,
- Pompa çarkının kireç, kum veya ömür nedeniyle aşınması,
- Su kaynağında (depo, kuyu) seviyenin düşmesi,
- Motorun devrinin düşmesi, yani monofaze motorlarda kondansatörün zayıflaması.
Önce basit olanlar kontrol edilmelidir: depoda su var mı, emiş vanası açık mı, ön filtre temiz mi?
Hiç çalışmama
Hidrofor hiç tepki vermiyorsa sırayla enerji, sigorta ve termik röle bakılır. Basınç şalteri kontakları yapışmış ya da yanmış olabilir. Monofaze (tek fazlı) motorlarda kondansatör, motorun dönmeye başlamasına yardım eden elemandır; zayıfladığında motor homurdanır ama kalkmaz. Pompa uzun süre kuru çalıştıysa ya da milin kilitlenmesi söz konusuysa motor yanmış olabilir; bu durumda tamir ya da sarım gerekir. Genel bir değerlendirme için elektrik motoru arızaları yazımıza göz atabilirsiniz.
Ses, titreşim ve su kaçağı
Ses ve titreşim: Çakıl gibi tıkırtı genellikle yatak ya da çark sorununa, hava emen pompanın gürültüsü ise emiş hattındaki hava girişine işaret eder. Gevşek ayak cıvataları ya da zeminle temas da titreşim yapar.
Su kaçağı: Pompa milinden damlama, salmastranın (mil çevresindeki sızdırmazlık elemanı, mekanik keçe) yıprandığını gösterir. Küçük bir damla bile zamanla yatakları ve motoru bozabileceğinden geciktirilmemelidir. Boru bağlantılarındaki sızıntılar ise conta ve rakor değişimiyle çözülebilir.
Ne zaman servis çağırmalı?
Güvenlik notu: Elektrikli cihaza müdahaleden önce enerjiyi kesin; pano, kondansatör ve motor bağlantılarına yalnızca yetkili kişiler dokunmalıdır. Aşağıdaki durumlarda uzman desteği almak doğru olur:
- Sigorta veya termik röle tekrar tekrar atıyorsa,
- Motordan yanık kokusu, duman ya da aşırı ısınma varsa,
- Mil veya salmastradan sürekli su sızıyorsa,
- Tank ön basıncını ayarlamanıza rağmen pompa sık devreye giriyorsa,
- Motor homurdanıyor ama dönmüyorsa.
Önleyici olarak tank ön basıncını yılda bir ya da iki kez kontrol etmek, filtreyi temiz tutmak ve pompayı susuz çalıştırmamak arızaların çoğunu geciktirir. Onarım maliyeti, arızalı parçaya ve hasar boyutuna göre değiştiğinden kesin bir rakam vermek doğru olmaz.
Hidroforunuzda yukarıdaki belirtilerden biri varsa pompa tamiri hizmetimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.
İlgili rehber: Dalgıç pompa neden yanar? Arıza belirtileri ve çözüm yolları
Sık sorulan sorular
Hidrofor neden sürekli açılıp kapanıyor?
Çoğunlukla genleşme tankının ön basıncı düşmüştür ya da çek valf sızdırmaktadır. Tesisattaki küçük bir kaçak da aynı etkiyi yapabilir.
Genleşme tankının ön basıncı nasıl kontrol edilir?
Sistemin enerjisi kesilip tank sudan boşaltıldıktan sonra hava valfinden basınç ölçülür ve gerekirse hava ile tamamlanır. Valften su geliyorsa membran delinmiştir.
Hidrofor motoru homurdanıyor ama dönmüyorsa ne yapmalı?
Enerjiyi kesin; bu belirti çoğunlukla kondansatör arızasına ya da mil kilitlenmesine işaret eder. Kontrol için servis çağırmanız önerilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Elektrik işlerinde güvenliğiniz için ehil bir ustaya danışın.